VI EDYCJA
19 maja został zaprezentowany najnowszy, szósty, "Raport o innowacyjności Gospodarki Polski".
GŁÓWNE WNIOSKI
Cel strategiczny i taktyczny
- Do 2020 r. Polska znajdzie się w grupie najbardziej innowacyjnych krajów świata.
- W 2011 r. udział inwestycji przedsiębiorstw w badania i rozwój (B+R) w Polsce przekroczy 0,3% PKB.
Diagnoza: dystans innowacyjny nie zmniejsza się
- Niewystarczający poziom nakładów na B+R, niski ich udział w PKB oraz odwrócona struktura finansowania, gdzie więcej wydaje państwo niż firmy, blokuje postęp cywilizacyjny.
- W Polsce przeważają wydatki na badania podstawowe, a zdecydowana większość badań prowadzona jest przez jednostki sektora publicznego, co ogranicza możliwości komercjalizacji.
- Udział nowych produktów i usług w sprzedaży na rynku pogorszył sięod 2007 r. i jest niższy od średniej dla krajów UE 27. Istnieje jednak grupa firm, których wyniki są lepsze niż średnia unijna. Ma to także swoje odzwierciedlenie w większym udziale procentowym MŚP.
Kierunki strategiczne
- Polski pod względem otrzymanych patentów krajowych i międzynarodowych w celu zmniejszenia dystansu innowacyjnego.
- Lokować w Polsce centra badawcze o silnych powiązaniach europejskich i światowych, ukierunkowanych na poszukiwanie przełomowych technologii oraz wzrost ich wartości.
- Zapewniać sprzężenia zwrotne i drożność przepływu danych, informacji, wiedzy i wzorców pomiędzy przedsiębiorstwami a nauką oraz uruchomić ssanie innowacji przez przedsiębiorstwa.
- Wykorzystać zasoby edukacji i szkolnictwa wyższego oraz względnić tanią siłę roboczą jako podstawę rozwoju kapitału ludzkiego dostosowanego do potrzeb wyzwań innowacyjnej gospodarki.
Rozwijać sektor innowacyjny
- W Polsce rozwija się sektor innowacyjny. Składają się na niego innowacyjne przedsiębiorstwa przemysłowe i usługowe, instytuty badawcze,ośrodki akademickie, jednostki otoczenia biznesu różnych form własności oraz wyspecjalizowane instytucje publiczne, rządowe i samorządowe.
- Istnieje grupa firm, które inwestują w badania i rozwój (zidentyfikowano ich 588); ma to istotne znaczenie dla aktywizacji sektora badawczego i ośrodków akademickich w kierunku komercjalizacji ich wyników naukowych.
- Rozwija się grupa firm patentujących za granicą i w Polsce (w UP RP w 2005–2009 w stosunku do 2004–2008 wzrost o 14,8%; zwiększa się liczba otrzymujących od 1 do 2 patentów).
- Badania wpływu innowacji na poziom i/lub wzrost łącznej produktywności czynników produkcji wskazują na korzyści, które wynikają z dyfuzji innowacji. Istotne znaczenie ma szeroko rozumiany kapitał wiedzy
- Rośnie liczba firm finansowanych z Funduszy Europejskich. Stosunkowo niewiele firm uczestniczy w Programach Ramowych UE (CIP, 7 PR). Natomiast dużo więcej w Programach Operacyjnych, jednak ich wpływ na poziom innowacyjności gospodarki wymaga monitorowania.
- W województwie mazowieckim jest najwięcej inwestorów w B+R. Największy ich przyrost jest w: podlaskim, dolnośląskim, śląskim, podkarpackim (jest tu także najwięcej inwestorów w B+R wśród wschodnich regionówPolski). Na Wschodzie Polski 70% inwestorów pochodzi z sektora MŚP.
Uwzględniać potrzeby firm
- W strukturze sektora innowacyjnego znaczną część stanowią firmy stosunkowo młode. Dużym wyzwaniem jest identyfikacja firm innowacyjnych we wczesnej fazie rozwoju oraz tych, które znajdują się w bardziej zaawansowanych fazach ekspansji.
- Znaczna część firm innowacyjnych nie eksportuje w ogóle. Nieliczna jest grupa przedsiębiorstw innowacyjnych, która eksportuje większość swojej produkcji. Istnieją jednak polskie przedsiębiorstwa high-tech,które działają na rynkach międzynarodowych.
- Ważnym zjawiskiem jest zwiększanie się liczby firm łączących działalność innowacyjną z zaangażowaniem w sferze ochrony środowiska. Eko-innowacjami w 2009 r. zajmowało się 35% innowacyjnych firm (13,6% w 2008 r.).
Zapewnić finansowanie działalności innowacyjnej
- Względnie stała jest struktura wydatków na działalność innowacyjną przy dominacji nakładów na środki trwałe.
- Najczęściej nakłady na innowacyjność ponoszą firmy duże, najrzadziej – małe. Niekompletna jest informacja o innowacyjności mikroprzedsiębiorstw.
- Finansowanie bankowe projektów innowacyjnych jest ograniczone dużym ryzykiem oraz wymaganiami dotyczącymi wysokich zabezpieczeń. Pozyskanie kredytu na ten cel jest trudniejsze niż na zwykłe inwestycje.
- Spółki giełdowe odnotowały czterokrotnie większe tempo przyrostu inwestujących w B+R niż spółki giełdowe ogółem, co świadczy o tym, że przedsiębiorstwa widzą coraz większą szansę w pozyskaniu funduszy na działalność badawczo-rozwojową na rynku giełdowym.
- W Polsce działa obecnie około 50 funduszy wyspecjalizowanych w PE/VC.Jednocześnie polscy inwestorzy w fundusze PE/VC stanowią zdecydowaną mniejszość – około 90% środków pochodzi od zagranicznych inwestorów.Rozwój tych funduszy powinien się przyczynić do zmniejszania luki kapitałowej, szczególnie zaś dla firm we wczesnym etapie rozwoju.
- Działalność badawczo-rozwojowa jest podstawą budowy przez firmy pozycji konkurencyjnej. Świadczy o tym wysoki współczynnik korelacji pomiędzy nakładami na działalność innowacyjną, a przychodami osiągniętymi z tytułu tej działalności.
- W 2010 r. w stosunku do roku poprzedniego nastąpiło zmniejszenie liczby patentów otrzymywanych przez firmy w UP RP. Nieliczne są przypadki wspólnego otrzymywania patentów przez firmy i ośrodki badawcze w Polsce.
Pobudzić procesy innowacji
Poprawić perspektywy ekspansji
- Większość eksportujących firm innowacyjnych nie wysyła nowych produktów za granicę.
- Polskie firmy docierają do zagranicznych klientów z produktami dostosowanymi do lokalnych potrzeb, co motywuje do wprowadzania innowacji produktowych i marketingowych. Relatywnie częste są przypadki współpracy z zagranicznymi uczelniami i instytucjami badawczymi.
- Im więcej osób związanych z rozwojem innowacji jest zatrudnionych w firmie, tym przedsiębiorstwo uzyskuje większe przychody z tej działalności.
- Rozwija się proces tworzenia klastrów innowacyjnych. Dobrym przykładem jest powstanie czterech klastrów lotniczych ulokowanych w różnych częściach Polski.
- Istnieją firmy łączące działalność innowacyjną z konkretnymi przedsięwzięciami na rzecz ochrony środowiska i zmniejszenia zużycia materiałów zanieczyszczających lub niebezpiecznych dla środowiska. Innowacyjne firmy zmniejszyły emisję dwutlenku węgla, ilości odpadów, obniżyły poziom hałasu.
- Łączenie działalności innowacyjnej ze Społeczną Odpowiedzialnością Biznesu (ponad 42%) prowadzi do zainteresowania eko-innowacjami, wzrostem nakładów na działalność innowacyjną, zwiększeniem liczby pracowników naukowo-badawczych i zatrudnionych w B+R oraz zwiększeniem liczby firm kupujących gotowe technologie.
Zmniejszyć bariery innowacyjności
- Największe znaczenie mają zbyt wysokie koszty innowacji oraz znaczne koszty prac B+R. Firmy innowacyjne są zdolne do określenia swoich potrzeb finansowych. Ponad 60% badanych przedsiębiorstw, które natrafiły na barierę finansową twierdzi, iż do realizacji zadań wystarczą im środki na poziomie do 10 mln zł, a co ósmy – mniej niż 1 mln zł.
- Ciągle brak jest instrumentów finansowych, które odpowiadałyby najbardziej innowacyjnym przedsiębiorstwom w poszczególnych fazach ich rozwoju.
- Zbyt długie są procedury związane z dostępem do finansowania zewnętrznego (kredyty, fundusze strukturalne), a także programów wspierających innowacyjność i wniosków o dofinansowanie prac B+R.
- Niedostosowane do potrzeb firm innowacyjnych są regulacje prawno-podatkowe (ulgi inwestycyjne) i rozwiązania instytucjonalne.
- Niezbędne są systemowe rozwiązania, które kompleksowo, a jednocześnie w syntetyczny i spójny sposób będą tworzyć ramy polityki innowacyjnej dla wszystkich przedsiębiorstw, w tym mikro.
- Brak jest komunikacji między przedsiębiorstwami oraz wspólnych, jasno określonych celów współpracy, czemu towarzyszy niski poziom wzajemnego zaufania.
- Niezadowalający jest transfer wiedzy. Samorządy lokalne nie przekazują informacji o nowościach i nowinkach technicznych lub rynkowych. Współpraca z władzami lokalnymi nie jest w pełni odbierana pozytywnie.
- Brak jest instytucjonalnego wsparcia dla budowania przewag konkurencyjnych opartych na popytowym podejściu do innowacji (User-Driven Innovation) oraz współpracy z jednostkami spoza organizacji.
* * *
Potrzebna jest partycypacyjna Strategia Innowacji dla Polski, która dotyczyłaby wspierania innowacyjności i umożliwiała identyfikację potrzeb finansowych przedsiębiorstw, opierałaby się na istniejącej strukturze sektora innowacyjnego i adekwatnych instrumentach finansowych oraz regulacjach prawno-podatkowych, zapewniająca warunki komunikacji i współpracy, transfer wiedzy między jednostkami administracji państwowej i samorządowej a przedsiębiorstwami, uwzględniająca popytowe podejście do innowacji.
Opracowali: T. Baczko, M. Pieńkowska, E. Puchała-Krzywina
Polpharma S.A. najbardziej innowacyjną firmą w Polsce
Podczas konferencji, która odbyła się 19 maja 2011 roku w Pałacu Staszica zaprezentowano wyniki szóstego już rankingu „Lista 500 najbardziej innowacyjnych firm w Polsce” przygotowanego przez Instytut Nauk Ekonomicznych PAN i Sieć Naukową MSN.
Najbardziej innowacyjną firmą w Polsce zostały Zakłady Farmaceutyczne Polpharma S.A., które jako lider rankingu po raz pierwszy w sześcioletniej historii badań uzyskały najwyższe oceny we wszystkich ocenianych kategoriach systemu ocen innowacyjności 5A opracowanego przez INE PAN i Sieć Naukową MSN: innowacyjności rynkowej, procesowej, nakładów na innowacyjność, patentów i kontraktów europejskich. Miejsce drugie i trzecie w rankingu odpowiednio zajęły przedsiębiorstwo Inżynierii środowiska Ekowodrol Sp. z o.o. i SITECH Sp. z o.o. Wśród małych i średnich firm zwyciężył Ekowodrol Sp z o.o., a wśród mikroprzedsiębiorstw – producent syntezatora mowy IVONA IVO Software Sp. z o.o. Najbardziej innowacyjnym produktem 2010 roku jest proteza kości czaszki Codubix stworzona przez łódzką firmę Tricomed S.A. Ponadto firmom z pierwszej 50-tki zostały wręczone certyfikaty innowacyjności.
Podczas konferencji zaprezentowano najnowszy, szósty, „Raport o innowacyjności gospodarki Polski”. Raport oprócz list najbardziej innowacyjnych przedsiębiorstw i produktów zawiera ponad 30 oryginalnych artykułów analizujących różne przejawy innowacyjności w Polsce. W ramach głównych wniosków wypływających z publikacji sformułowane zostały także wytyczne jak poprawić stan innowacyjności w Polsce. Dotyczą one przede wszystkim rozwoju całego sektora, większego uwzględniania potrzeb firm, zapewnienia finansowania dzielności innowacyjnej, pobudzania procesów, poprawy perspektyw ekspansji firm na rynki zagraniczne oraz zmniejszania barier, jakie stoją przed firmami na tym polu.
Na konferencji wyróżniono także liderów innowacyjności sektora transportowego: 1) Sitech Sp. z o.o., 2) Lumag Sp. z o.o., 3)Avio Polska Sp. z o.o.; sektora medycznego: 1) Polpharma S.A., 2) Wojewódzki Szpital Specjalistyczny we Wrocławiu, 3) Euroimplant S.A. i sektora teleinformatycznego: 1) Comarch S.A., 2) IVO Software Sp. z o.o., 3) Transition Technologies S.A. Konferencja była objęta patronatem honorowym Ministerstwa Rozwoju Regionalnego oraz Prezesa Polskiej Akademii Nauk.
Lista 500 najbardziej innowacyjnych firm
(kliknij + by powiększyć)
Instytut Nauk Ekonomicznych PAN oraz Sieć Naukowa MSN od 6 lat prowadzą badania nad najbardziej innowacyjnymi firmami w Polsce. Ich wyniki co roku są publikowane w „Raporcie o innowacyjności gospodarki Polski”. Dotychczasowymi zwycięzcami rankingu były: Adamed sp. z o.o. (2009), ABB Sp. z o.o. (2008), ASM - Centrum Badań i Analiz Rynku (2007), CMG Komag (2006) i WSK PZL Świdnik (2005). Najbardziej innowacyjnym produktem 2009 roku była łopatka turbinowa GEnx2 produkowana przez firmę AVIO Poland. Więcej informacji na temat programu badawczego i jego wyników można znaleźć na stronie www.inepan.waw.pl.
