Seminaria w INE PAN
21 czerwca 2007Prof. dr hab. Barbara Liberska - Ameryka Łacińska - sukces czy fiasko neoliberalnej globalizacji?
TEZY SEMINARIUM
Kraje Ameryki Łacińskiej przyjęły w latach 90 tych program reform i otwarcia gospodarki na integrację z gospodarką światową oparty na zasadach tzw. Washington Consensus.- Program ten zawierał dziesięć zaleceń w duchu neoliberalnym tzn-ograniczenia roli państwa w gospodarce i znaczenia mechanizmu rynkowego w alokacji zasobów w celu poprawy efektywności gospodarowania. Podstawowe reformy to: stabilizacja, deregulacja, prywatyzacja, liberalizacja rachunku kapitałowego, otwarcie gospodarki –( zniesienie barier w handlu i wobec zagranicznych inwestycji bezpośrednich).
- Ocena prowadzonych reform w latach 1990-2005 może być prowadzona z kilku punktów widzenia. Po pierwsze, na ile udało się zrealizować ich założenia, po drugie, jaki był wpływ reform na rozwój gospodarczy i społeczny krajów, po trzecie czy taki model dostosowań do globalizacji przyniósł tym krajom korzyści.
- Analiza danych empirycznych określających poziom rozwoju (wzrost PKB, stopa inflacji, deficyt budżetowy, stopa inwestycji, bezrobocie, płace, rachunek obrotów bieżących, zadłużenie zagraniczne, dynamika wzrostu eksportu, napływ zagranicznych inwestycji bezpośrednich, rezerwy walutowe, oraz takich wskaźników społecznych jak ubóstwo, nierówności społeczne, dostęp do oświaty i opieki zdrowotnej ) za ostatnie 15 lat dla Ameryki łacińskiej (sytuacja w poszczególnych krajach jest zróżnicowana) pozwala na wskazanie zarówno na pozytywne jak i negatywne skutki realizowanych reform. Okazuje się również, że wiele z wcześniejszych założeń nie sprawdziło w rzeczywistości.(np. teoria konwergencji, catching up, trickle down, wpływ handlu i FDI na wzrost gospodarczy i inne).
- Ocena skutków reform realizowanych wg zasad konsensusu waszyngtońskiego ( trzeba jednak stwierdzić, że zawierały one jedynie kierunki, a nie sposoby ich wprowadzania) stanowi dzisiaj przedmiot bardzo ożywionych dyskusji zarówno w krajach Ameryki Łacińskiej jak i na świecie.
- W ostatnich latach wyborcy wydali swoją ocenę, w demokratycznych wyborach wygrali przedstawiciele różnych partii lewicowych i populistycznych w większości krajów regionu ( Argentyna, Brazylia, Chile, Boliwia, Ekwador, Nikaragua, Urugwaj, Wenezuela).
- Wielu ekonomistów bardzo krytycznie ocenia wprowadzanie zasad konsensusu waszyngtońskiego w tym regionie.(Stiglitz, Rodrick, Scholte, Sen i wielu innych). Autorzy ci zwracają głównie uwagę na negatywne społeczne skutki realizowanych reform jak: nierówności społeczne, ubóstwo, rozwój kapitału ludzkiego. Przedstawiają nowy program reform nazywany -”Post Washington Consensus”, którego głównym cel jest rozwiązanie priorytetów rozwojowych krajów i włączenie do korzyści z globalizacji większych grup społecznych.
- Model dostosowań do globalizacji przyjęty w krajach Ameryki Łacińskiej, określany jako neoliberalna globalizacja, można oceniać z kilku punktów widzenia, po pierwsze analizując korzyści i koszty związane z integracją z gospodarką światową oraz i charakter powiązań i współzależności, po drugie wskazując na udział w globalnych przepływach i zmiany pozycji tych krajów na globalnych rynkach, po trzecie porównując ten proces dostosowań do globalizacji z innymi regionami i krajami. Szczególnie pouczające są doświadczenia nowo zglobalizowanych gospodarek jak Chiny, Indie czy Wietnam. Doświadczenia tych krajów pokazują, że istnieją różne modele dostosowań do globalizacji, odmienne od konsensusu waszyngtońskiego. Kraje te same wypracowały zasady integracji z gospodarką światową biorąc po uwagę różne uwarunkowania i kładąc nacisk na to, aby reformy zapewniły dynamiczny rozwój kraju i maksy
Barbara Liberska
